جمال الدين محمد الخوانساري
64
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
مراد خيراتيست كه آدمي پيش فرستد وبماند از براي أو تا بعد ازو بكار أو آيد ، يا احسانى كه پيش كند وعوض آن بعد از آن در دنيا نيز باو برسد ودر بعضي نسخهها « سلب » بجاى « سلف » است وبنا بر اين ترجمه اينست كه : بسار بودن مال وبغارت بردن آن باشد كه برگردد خلفي يعنى نفعي از براي أو بعد از آن در دنيا يا آخرت يا هر دو ، وعبارت بنا بر نسخهء اوّل لطيف ترست . 5300 ربّ عالم قتله علمه . بسا عالمي كه بكشد أو را علم أو . مراد عالمي است كه عمل نكند بعلم خود وبا وجود علم گناهى را بكند كه سبب هلاكت أو شود در آخرت ، واگر عالم نمىبود وميكرد أو را از روى جهل ، بخشيده مىشد بسبب عذر جهالت . 5301 ربّ جاهل نجاته جهله . بسا جاهلي كه نجات أو جهل أو باشد يعنى بسبب جهل نجات يافته باشد از عقاب ، باين كه كرده باشد گناهى را كه حق تعالى جاهل را در آن بسبب جهل أو معذور دارد وعالم را معذور ندارد . 5302 ربّ حريص قتله حرصه . بسا حريصى كه بكشد أو را حرص أو ، مثل آنانكه حرص زيادة داشته باشند بر طلب دنيا ، چه بسيار باشد كه آن سبب هلاكت اخروى ايشان گردد بلكه دنيوي نيز . 5303 ربّ كلام جوابه السّكوت . بسا كلامي باشد كه جواب آن خاموشى باشد ، مثل سخنان ابلهان چنانكه مشهورست « 1 » .
--> ( 1 ) اشاره بمثل « السّكوت جواب الأحمق » است يعنى « جواب ابلهان خاموشى است » .